Was dat even verrassend! Deze week in de kou niet alleen onder ons eigen wolletje, maar ook nog eens onder een snelheidsdeken, toegedekt door moeder Rijkswaterstaat!

Kende u het woord? Ik had er nooit van gehoord. Opeens was hij er: de snelheidsdeken! Ik had er wel onmiddellijk mee te maken, want op de terugweg op de A12 was het opeens 50 rijden. En wel een lang stuk. En ook zonder -voor mij- duidelijke reden.

Rijkswaterstaat had iets heel verstandigs bedacht: als we nu verplicht allemaal heel langzaam rijden, dan gebeuren er vast minder ongelukken. Geen speld tussen te krijgen.

Maar helaas: niemand was geïnformeerd, iedereen verbaasde zich over die 50km borden. “ Zouden die portalen alweer kapot zijn”. En dachten we dat niet, dan was het wachten op het ongeluk of de file, die echter niet kwam.

Overtreden
Vervolgens horen we het resultaat van de onverwachte actie: men negeert de borden massaal, vooral vrachtauto’s overtreden (beroepschauffeurs!). De reactie van de overheid: we gaan nu boetes utdelen.

Het geheel deed me erg denken aan de oekazes die in menige organisatie af en toe door het management naar beneden worden geslingerd. Allemaal heel goed bedoeld, maar voor het “volk” veelal niet uitgelegd en dus onverwacht en onbegrepen.

Reactie: zij van het management doen maar wat, wij van de werkvloer trekken onze schouders op en gaan onze eigen gang. Vervolgens ontsteekt het management in grote toorn en zwaait met maatregelen gezien de weigering van een dienstbevel.

Onuitgelegd
Het is “helaas” zo dat niemand meer in deze tijd onuitgelegde en onverwachte centrale maatregelen kan uitvaardigen en dan aannemen dat men dat volgt en doet wat verwacht wordt. Wij willen best ons gedrag aanpassen als dat verstandig is, maar dat moet ons uitgelegd worden. En zeker niet onverwacht opgelegd.

Jarenlang heb ik het fictieve voorbeeld gebruikt van de directeur ener lagere school die de post van het ministerie openmaakt, de circulaire eruit haalt, een map opent, gaatjes prikt, het geheel opbergt en gewoon met zijn werk doorgaat , zoals altijd. Management bij circulaire. Iedereen weet dat het niet werkt, het ritueel wordt volgehouden.

Hiërachisch
Gestandaardiseerde centrale aansturing gebruikmakend van nieuwe maatregelen of methoden werkt slechts onder zeer speciale omstandigheden. Je ziet een straffe hiërarchische aansturing geaccepteerd bij organisaties als brandweer, politie en leger, maar ook alleen als men in actie is.
En zelfs dan zullen commandanten alle mogelijke varianten van opdrachten graag van te voren getraind willen hebben. Maatregelen die het gedrag van mensen direct negatief beïnvloeden (of men percipieert dat negatief) moeten uitgebreid voorbereid worden om ze effectief te laten zijn. Als men dat niet doet ontstaat ontkenning, negeren, agressie en men verspeelt een eventuele goede naam en het vertrouwen als management.

Jammer
Jammer dus dat Rijkswaterstaat niet even van te voren de mogelijke maatregel van de snelheidsdeken aan het volk heeft uitgelegd. De maatregel kan toch niet nieuw zijn geweest voor de deskundigen zelf.
Een betere actie dan te zwaaien met boetes was het alsnog uitleggen geweest en excuses aanbieden voor de onverwachtheid. Maar als Rijkswaterstaat DAT had kunnen opbrengen dan was niet gebeurd wat er gebeurd is.

Fijne Kerstdagen voor al mijn lezers!

Rob Wagenaar is consultant bij ASI Consulting. E-mail: r.wagenaar@asiconsultinggroup.com